Dwa różne pytania o kontrahenta
Przed fakturą dla firmy zwykle chcesz wiedzieć dwie rzeczy. Czy nazwa i adres na dokumencie są prawdziwe? I czy nabywca z innego kraju Unii ma aktywny numer VAT UE, bo od tego zależy stawka 0% przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów (WDT)? To dwa osobne rejestry i dwa osobne sprawdzenia.
- Rejestr REGON prowadzony przez GUS podaje dane polskich podmiotów: nazwę, REGON, adres siedziby i datę zakończenia działalności, jeśli rejestr ją notuje. O statusie VAT nie mówi nic.
- VIES to system Komisji Europejskiej, który sprawdza numer VAT UE w rejestrze kraju nabywcy i odpowiada, czy numer jest aktywny.
- Biała lista podatników VAT Ministerstwa Finansów pokazuje status VAT i rachunki bankowe polskich firm. Tej bazy NavyFlame nie odpytuje. Opisujemy ją w poradniku o białej liście podatników VAT.
Obie integracje, GUS i VIES, są w wersji Beta. Kod działa, ale pełnej próby na żywych kontach sprzedawców jeszcze nie zamknęliśmy.
Dane firmy z GUS po NIP
GUS udostępnia rejestr REGON przez usługę BIR. Według zasad dostępu do API REGON usługa i dane są bezpłatne, a o klucz prosisz e-mailem na adres regon_bir@stat.gov.pl. W wiadomości podajesz nazwę i REGON firmy, osobę do kontaktu z adresem e-mail i telefonem oraz przybliżoną liczbę jednoczesnych użytkowników. Adres IP serwera GUS zaleca podać, ale go nie wymaga. Sprawdzono 11 września 2026 r.
W NavyFlame klucz wklejasz w integracji GUS (REGON), w kategorii Weryfikacja firm, i sprawdzasz przyciskiem Testuj połączenie. Klucz zapisujemy zaszyfrowany, a zapytania idą na Twoim kluczu. Od tej chwili przy polu NIP pojawia się przycisk „Pobierz dane z GUS”:
- w formularzu nowego zamówienia,
- w danych klienta i adresach na karcie zamówienia,
- w oknie nowego klienta w module Klienci.
Przycisk uzupełnia nazwę firmy i adres siedziby, czyli adres do faktury, a nie adres dostawy. Puste pola wypełniają się od razu. Jeśli w polu jest już inna wartość, zobaczysz listę różnic i sam zdecydujesz: „Nadpisz” albo „Zostaw moje”. Gdy rejestr notuje zakończenie działalności, obok danych pojawi się ta data, zanim wystawisz dokument.
Numer VAT UE w VIES i numer konsultacji
VIES to bezpłatna usługa Komisji Europejskiej. Na zapytanie odpowiada jednym z trzech wyników: numer aktywny, numer nieaktywny albo usługa niedostępna. Jeśli jako pytający podasz własny numer VAT UE, odpowiedź zawiera unikalny numer konsultacji, czyli dowód, że dany numer sprawdzono w określonym momencie. Sprawdzono 11 września 2026 r.
W integracji VIES nie wpisujesz żadnego klucza. Podajesz swój numer VAT UE z prefiksem PL, żeby każde sprawdzenie dostało numer konsultacji. Przy numerze VAT UE nabywcy pojawia się przycisk „Sprawdź w VIES”, a wynik widzisz jako plakietkę: „Aktywny w VIES”, „Nieaktywny w VIES” albo „VIES niedostępny”, z datą i numerem konsultacji. Na karcie zamówienia jest historia sprawdzeń: kraj, numer, data i numer konsultacji. Nazwy ani adresu, które VIES może zwrócić, NavyFlame nie zapisuje.
Faktura 0% dopiero po potwierdzeniu
Najważniejsza część dzieje się bez klikania. Gdy faktura dla nabywcy spoza Polski, z numerem VAT UE, miałaby stawkę 0% na towarze, NavyFlame najpierw pyta VIES. Dotyczy to faktur wystawianych w wFirma, inFakt, Fakturowni i iFirmie.
| Wynik VIES | Co dzieje się z fakturą |
|---|
| Numer aktywny | Faktura wychodzi, a dowód sprawdzenia zapisuje się przy zamówieniu |
| Numer nieaktywny | Domyślnie faktura czeka na Twoją decyzję. Możesz też wybrać wystawianie z VAT, jak dla konsumenta |
| VIES nie odpowiada | Sprawdzenie jest ponawiane przez kilkanaście minut, potem faktura czeka i dostajesz powiadomienie |
| Numer w złym formacie | Faktura czeka, bo VIES takiego numeru nie sprawdzi |
Wystawienie z VAT oznacza stawkę polską albo, przy włączonym OSS, stawkę kraju nabywcy z tabeli stawek. Wstrzymaną fakturę widać na karcie zamówienia razem z powodem. Po poprawieniu numeru VAT nabywcy w danych klienta klikasz „Ponów”. Faktury ze stawką VAT nie zależą od statusu nabywcy, więc przechodzą bez sprawdzania.
Czego GUS i VIES za Ciebie nie rozstrzygną
- Kwalifikacji transakcji. Stawka 0% przy WDT wymaga nie tylko aktywnego numeru nabywcy, ale też między innymi dokumentów potwierdzających dostarczenie towaru do innego kraju UE. O kwalifikacji decydujesz Ty i Twoja księgowość. Szerzej piszemy o tym w poradniku faktura dla klienta z UE.
- Białej listy. NavyFlame nie sprawdza statusu VAT polskich firm ani rachunków bankowych.
- Firm spoza Polski w GUS. Rejestr REGON obejmuje tylko polskie podmioty. Firmę z innego kraju sprawdzasz w VIES.
- Numeru konsultacji bez Twojego numeru. Numer konsultacji dostajesz tylko z poprawnym własnym numerem VAT UE w konfiguracji. Jeśli VIES go odrzuci, panel o tym poinformuje.
Jak ułożyć to w codziennej pracy
| Sytuacja | Sprawdzenie | Gdzie |
|---|
| Nowy klient firmowy z Polski | Dane z GUS po NIP | Formularz zamówienia albo klienta |
| Nabywca z UE podaje numer VAT UE | VIES z numerem konsultacji | Przycisk przy numerze VAT UE |
| Faktura 0% (WDT) | Automatyczne sprawdzenie w VIES | Przed wystawieniem faktury |
| Przelew do dostawcy | Biała lista | Poza NavyFlame, w wykazie Ministerstwa Finansów |
Zanim puścisz automatyzację na wszystkie zamówienia, przejrzyj reguły fakturowania i typowe błędy na fakturach. Najlepiej sprawdź jedno zamówienie dla firmy z UE, zanim zaczniesz wystawiać takie faktury seryjnie.